Creativiteit is nu de motor van de economie, zegt de Amerikaan Richard Florida. In zijn nieuwe boek ‘The Flight of the Creative Class’ waarschuwt hij echter dat de creatieve economie te exclusief dreigt te worden. In de huidige angstige stemming is Amerika volgens hem zelfs bezig het broodnodige talent weg te jagen. “Immigranten zijn de sleutel tot economische groei.” Tijdens zijn lezing in Arnhem eerder deze maand legde hij uit waarom.
Verenigde Staten
Amerika verliest in hoog tempo de mondiale slag om het talent. Sinds de aanslagen van 11 september 2001 is het land in een kramp geraakt. Buitenlanders met talent worden geweerd, en ook jonge Amerikanen zelf gaan net zo graag in Australië, Ierland of Amsterdam werken of studeren. Het land verliest zijn vanzelfsprekende voorsprong als the place to be, betoogt Richard Florida.: “Aangezien talent de motor is van de creatieve economie - de economie van de toekomst - is dat voor Amerika een probleem en voor andere landen een kans.”
Richard Florida
De 47-jarige econoom en creativiteitsgoeroe Richard Florida is hoogleraar public policy aan de George Mason University vlakbij Washington. Ook bij het uitbrengen van zijn eerste boek in 2002 sprak hij in Nederland. In ‘The Rise of the Creative Class’ schetste Florida de opkomst van de creatieve economie als opvolger van de inmiddels achterhaalde ‘maakeconomie’. Zijn stelling was dat de steden en regio’s die openstaan voor allerlei mensen en een levendig cultureel klimaat hebben, hoger scoren op innovatie en inkomensgroei.
Talent, technologie en tolerantie
Niet zon, goedkope grond en lage belastingen vormen de succesformule voor de stedelijke economie en het vestigingsklimaat voor bedrijven, maar talent, technologie en tolerantie - de ‘drie T’s’. Ook Nederland praat er veel over, en vorige maand publiceerden de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Economische Zaken een gezamenlijke nota, ‘Ons creatief vermogen’, waarin ze ruim vijftien miljoen euro uittrekken voor nauwere banden tussen het bedrijfsleven en de culturele sector.
Ongelijkheid
Amerika zou met zijn angstige xenofobe houding talentvolle buitenlanders en eigen burgers van zich vervreemden. Bovendien, erkent Florida, blijkt de creatieve economie een grote sociale en geografische ongelijkheid te veroorzaken. Ruim eenderde van de bevolking kan meekomen, maar een groter deel staat machteloos en afgunstig toe te kijken. “Op allerlei sleutelgebieden, van biotechnologie tot ICT en zelfs de entertainmentindustrie waar de Verenigde Staten al lang leidend in is, gaat het concurrentie ondervinden. Niet zozeer van een paar supermachten, maar van allerlei landen die we tot nu toe niet speciaal als mondiale spelers zagen. De nieuwe creatieve klasse - alleen al in de VS 38 miljoen mensen op een beroepsbevolking van 149 miljoen, die bijna de helft van alle lonen en salarissen voor hun rekening nemen - voelt zich niet aan nationale grenzen gebonden, ze gaan daar naartoe waar ze de beste sociale, culturele en economische kansen zien.”
Globalisering
Is de globalisering goed voor de creatieve economie? Verspreidt de creatieve klasse zich gelijkelijk over de wereld? “Helemaal niet. In tegenstelling tot wat we lange tijd dachten, levert globalisering juist pieken op: stedelijke gebieden of regio’s met grote concentraties mensen, productie en vooral innovatie. De Randstad in Nederland is daar een voorbeeld van. In de mondiale jacht op talent zullen de steden die het meest open en tolerant zijn, de grootste toevloed van creatieve mensen aantrekken”, aldus Florida. “Kijk naar Toronto, Stockholm, Helsinki - allemaal stedelijke regio’s die technologie en creatieve sectoren combineren met redelijke sociale gelijkheid, goede scholen en weinig misdaad. Daar loopt de VS heel erg in achter.”